https://www.zeynal.ir/imagemataleb/charkhe-khayati-1.gif

 

 

سازوکار چرخ خیاطی

چرخ خیاطی وسیله‌ای است که برای دوختن اعم از پارچه، چرم،… بکار می‌رود. چرخ خیاطی در دوره انقلاب صنعتی جهت کم کردن کار دستی و سرعت بخشیدن به امر تولید اختراع شد. با اختراع چرخ خیاطی از حدود سال ۱۸۷۰ تا به امروز، تغییرات بسیار زیادی در صنعت دوخت و تهیه لباس انجام شد.

 

اجزای چرخ خیاطی

چرخ خیاطی از اجزای زیر تشکیل شده است.

ماسوره: قرقره کوچکی است که در بخش زیرین چرخ خیاطی قرار دارد.

ماکو: وسیله‌ای در ماشین بافندگی است که ماسوره بر روی آن قرار می‌گیرد؛ میله‌ای در چرخ خیاطی که قرقره بر روی آن قرار می‌گیرد.

پدال: در بیشتر چرخ خیاطی‌ها جهت چرخاندن چرخ خیاطی به کمک نیروی برقی که به دینام وارد می‌شود چرخ را به حرکت در میاورد.

 

تاریخچه

اولین چرخ خیاطی ساخته شخصی به نامتامیس سنت انگلیسی است. وی ماشینی در سال ۱۷۹۰ به ثبت رسانید که کارش بسیار شبیه به دوخت زنجیره‌ای بود. البته هدف از ساخت این ماشین بیشتر دوختن چیزهای چرمی بود. اما هرگز این وسیله مورد استفاده قرار نگرفت و مخترع این اثر از اختراع خود سودی نبرد. تا اینکه در سال ۱۸۳۰ یک خیاط فرانسوی فقیر که بارتلمی تیمونیه نام داشت موفق شد با ذوق و ابتکار خلاقانه خود چرخ خیاطی را بسازد که بسیار شبیه چرخهای خیاطی امروزی بود. بعدها این وسیله در فرانسه مورد استقبال مردم قرار گرفت ولی گروهی از کارگران که وجود این اختراع را باعث کسادی کار خود می دیدند شبانه به کارگاه بارتلمی حمله کرده و همه چرخهای خیاطی او را نابود کردند و بارتلمی از غصه و فقر جان خود را از دست داد. همزمان با این اتفاق مرد دیگری در نیویورک بنام والترهنت چرخ خیاطی دیگری را ساخت. این چرخ دارای سوزنی بود که همانند سوزنهای امروزی چرخ خیاطی سوراخی کوچک در نوک خود داشت کار این سوزن، زدن کوکهای رُز بود. یعنی با نخ حلقه‌ای میان پارچه می‌زد و سپس حلقه دیگری آمده در حلقه اول مانند زنجیر قفل می‌شد. با همه اینها هنت هرگز موفق نشد که این اختراع خود را به ثبت برساند. تا روزگاری که افتخار ثبت نخستین چرخ خیاطی نصیب الیاس هاو شد. همچنین آیزک سینگر نیز یک چرخ خیاطی را در کشور آمریکا به ثبت رسانید.

آنگاه دعوای مفصلی بین سینگر و الیاس هاو بر سر این موضوع که حق تقدم با چه کسی است درگرفت. سرانجام هاو توانست در این نزاع پیروز از میدان بیرون رفته و از هر چرخ خیاطی که به بازار می‌آمد حق امتیاز به سود خود دریافت نماید.

 

تاریخچه صنعت چرخ خیاطی

روند اختراع و تحولات چرخ خیاطی

تعریف چرخ خیاطی:

به هر گونه ماشین دوخت و دوز مواردی مثل پارچه یا که با بکارگیری نیروهای مولد مختلف و استفاده از سوزن و ماکو عمل دوخت را انجام می دهد، دستگاه چرخ خیاطی میگویند.

 

اولین چرخ خیاطی

از سال 1755 تا 1818 تغییرات عدیده ای در تولید چرخ خیاطی صورت گرفته است.

در سال 1755 لندن – چارلز ویزنتال آلمانی یک طرح اولیه از چرخ خیاطی آماده و ارائه نمود

در سال 1790 یک کابینت ساز انگلیسی یک چرخ ساده خیاطی را تولید نمود.

در سال 1810 آلمان یک شخص به نام بالتازا یک چرخ خیاطی ساده برای دوخت ساده ارائه داد.

خیاطان در سال 1851 از یک چرخ طراحی شده توسط ایساک ام سینگر که در نیویورک طراحی شده بود استقبال نمودند.تنها کاربرد آن برای موارد ساده درزدوزی بود.

چرخهای قبل از سینگر عمدتاً به طور دستی کار می کردند ولی نیروی مکانیکی طرح سینگر که سریعاً در جامعه خیاطان پذیرفت شده بر اساس بکارگیری پا تولید می گشت.

جیمز گیبس در سال 1856 م موفق به ساخت چرخی با قابلیت کوک زدن شد و در سال بعد اختراع خود را به ثبت رسانید و بر روی مشکلات موجود در چرخ خیاطی کار نمود.او همچنان به تحقیقات خود ادامه می داد او در سال 1856 موفق به دیدن چرخ خیاطی سینگر از نزدیک شد از نظر او آن چرخ خیاطی بزرگ، غیر قابل حمل و گرانقیمت بود او توانست چرخ خیاطی پیشرفته تری با قابلیت دوخت زنجیره ای بسازد.پس از کامل شدن طرح آنها اقدام به تولید یک سری چرخهای خیاطی با دوخت زنجیره ای با مشارکت شرکت براون و شارپ کردند

در سال 1860 بیش از 11000دستگاه به تنهائی در ایالت متحده تولید گردید.

 

تغییر عمده

بهبود قابل توجهی که بر روی سیستم چرخ خیاطی به عمل آمد بکارگیری یک مجموعه سیستم کشش نخ بود که توسط یک اکسنتریک کوچک نصب شده روی قسمت فوقانی چرخ انجام گرفت و میزان کشش نخ را در مراحل مختلف کار دستگاه یکسان مینمود.

در سال 1889 ماشین سردوز با سرعت 300 بخیه در دقیقه اختراع شد.این چرخ که در جوراب دوزی و کشباف هم بکار گرفته شد از ویژگی انجام دوخت روی سایر پارچه های نرم و زبر نیز برخودار بود.

هر کلکسیونری بدون تردید یک نمونه از چرخهای فوق در مجموعه چرخهای خود نگهداری مینماید.

گرچه طرحهای جدید چرخ خیاطی در دامنه وسیعی رشد داشته است عمدتاً آنها برای مقاصد خاص صنعتی بوده است ولی کماکان اساس عملیات به طور ثابتی باقیمانده است .

چرخهای جدید بطور متداول توسط موتور برقی کار می کند ولی چرخهای پایی نیز همچنان در سطح دنیا به طور وسیعی کاربرد دارند

در حال حاضر بزرگترین تولید کننده چرخ در جهان کشور چین می باشد. صنایع ژاپن نیز پیشگامان چرخ خیاطی زیگزاک بوده اند.

چرخ خیاطی در ایران حدود 100 سال پیش اولین سری محصولات شرکت سینگر ، فاف و… به تعداد بسیار محدود وارد ایران شد.و محصولاتی از نوع کوهلر و چرخهای تولیدی در کشور ژاپن وارد ایران شدند اما باز هم مورد استقبال قرار نگرفت.

 

تولید در ایران

در سال 1358 وارد کنندگان چرخ خیاطی به فکر تولید این محصول در داخل کشور افتادند و اقدام به تاسیس شرکت کارخانجات چرخ خیاطی ایران نمودند در آغاز با شرکتهای تولید کننده چرخ خیاطی در جهان مذاکراتی جهت انتقال تکنولوژی داشتند تا آنجائیکه ایشان تصمیم به انتقال تکنولوژی از شرکت فاف آلمان که دارای 140 سال قدمت در تولید چرخ خیاطی بود گرفتند. ابتدا دانش فنی تولید چرخ خیاطی به کشور انتقال پیدا کرد تا آنجا که در سال 1370 این شرکت فعالیت خود را با مونتاژ چرخهای خیاطی فاف تحت لیسانس شرکت فاف آلمان آغاز کرد.این شرکت فعالیت خود را با مونتاژ ادامه داد تا اینکه در سال 1374 خط تولید این شرکت رسماً افتتاح شد. ظرفیت خط تولید این کارخانجات بیش از 100،000 دستگاه چرخ فاف در سال می باشد. از سال 1374 تاکنون قدمهایی موثری جهت خود کفایی در تولید چرخ برداشته و هم اکنون این شرکت فعالیت خود را با تولیدات مختلفی تحت لیسانس شرکتهای فاف آلمان و ژانومه ژاپن ادامه میدهد.